Paardentrams in Nederland

Paardentram : Den Haag

Beschrijving

De beginjaren van de Haagse tram waren tamelijk moeilijk. Begonnen door de DTC in 1864 met twee lijnen van Den Haag naar Scheveningen. Na drie jaar overgenomen door de HTyM, in 1883 door de TH, en in 1887 door de HTM.

In deze tijd zijn er naast de twee eerste lijnen nog enkele lijnen bij gekomen, zie het overzicht hieronder.

In de jaren 1904-1907 werd het net door de HTM omgebouwd naar elektrische tractie waarmee het tijdperk van de paardentram ten einde liep.

In de jaren rond 1890 werd er ook een proef gehouden met accutrams die reden tussen Den Haag en Scheveningen via de Wittebrug.

Maatschappijen

Lijnverloop

Spoorwijdte : 1435 mm
Lengte : 36,3 km

Belangrijke data

25.06.1864opening lijn E: Parkstraat-Sophialaan-Zeestraat-Scheveningen-Kurhaus
16.07.1864opening lijn F: Kneuterdijk-Vijverberg-Koninginnegracht-Wittebrug-Kurhaus
30.03.1877opening lijn A: Hollans Spoor-Spui-Kapelsbrug
21.10.1881verlenging lijn A: Kapelsbrug-Denneweg-Nassauplein-Bankaplein
26.05.1880opening lijn D: Loosduinsebrug-Buitenhof
01.09.1880verlenging lijn D: Buitenhof-Rijnstraat
01.10.1881verlenging lijn D: Rijnstraat-Laan van Nieuw Oost Indie
19.08.1880opening lijn B: Hollands spoor-boekhorststraat-Noordwal-Anna Paulownastraat
21.10.1881verlenging lijn B: Anna Paulownastraat-Laan Copes van Cattenburch-Koninginnegracht
21.06.1887opening lijn C: Buitenhof-Prinsestraat-Zoutmanstraat
29.08.1984verlenging lijn C: Laan van Meerdervoort-Waldeck Pyrmontkade-Statenplein
vanaf 1904vervanging paardentram door electrische tram

Rollend materieel

(materieel van de DTC en HTyM)
Serie Nr. Ex Type Bouwjaar In dienst Bouwer Uit dienst Afvoer Opmerkingen
1-2 1gesloten 18641864General Rolling Stock18741874 
2gesloten 18641864General Rolling Stock18741874 
3-4 3gesloten 18641864General Rolling Stock1874 Wordt TH13 (zie hieronder)
4gesloten 18641864General Rolling Stock1874 Wordt TH14 (zie hieronder)
5 5gesloten 18641864General Rolling Stock18741874 
6-7 6gesloten 18641864General Rolling Stock1874 Wordt TH16 (zie hieronder)
7gesloten 18641864General Rolling Stock1874 Wordt TH17 (zie hieronder)
8 8open 18651865Van der Weyer 18731873 
9 9imperiaal18691869Van der Weyer 18731873 
10 10onbekend 18721872onbekend 18731873 

(materieel van de TH en HTM)
Serie Nr. Ex Type Bouwjaar In dienst Bouwer Uit dienst Afvoer Opmerkingen
1-2 1gesloten 18731873in Brussel18831883 
2gesloten 18731873in Brussel18961896 
3 3gesloten 18731873in Brussel18831883 
4-11 4open 18741874Evrard 18831883 
5open 18741874Evrard 18831883 
6open 18741874Evrard 18831883 
7open 18741874Evrard 1905- in 1878 gesloten; wordt in 1905 ahw 321 bij electrische tram
8open 18741874Evrard 1905- in 1878 gesloten; wordt in 1905 ahw 322 bij electrische tram
9open 18741874Evrard 19051905in 1878 gesloten
10open 18741874Evrard 19051905in 1878 gesloten
11open 18741874Evrard 1875- naar Brussel als nr.31, nu museumwagen
11 11gesloten 18751875in Brussel? ?  
12 12gesloten 18741874in Brussel? ?  
13-16 13Ex DTC 3 (zie hierboven)imperiaal18641875in Londen 18761876
14Ex DTC 4 (zie hierboven)imperiaal18641875in Londen 18761876
15Ex DTC 6 (zie hierboven)imperiaal18641875in Londen 18761876
16Ex DTC 7 (zie hierboven)imperiaal18641875in Londen 18761876
13-16 13gesloten 18761876in Brussel? ?
14gesloten 18761876in Brussel? ?
15gesloten 18761876in Brussel? ?
16gesloten 18761876in Brussel? ?
17 17gesloten 18771877Evrard ? ?
18-19 18gesloten 18771877Evrard ? ?
19gesloten 18771877Evrard na 1897?
20 20gesloten 18771877Evrard na 1897?
21-24 21imperiaal18761876Evrard 1887- Vernummerd in 60
22imperiaal18761876Evrard 1887- Vernummerd in 61
23imperiaal18761876Evrard 1887- Vernummerd in 62
24imperiaal18761876Evrard 1887- Vernummerd in 63
25-27 25gesloten 18771877in Brussel? ?  
26gesloten 18771877in Brussel? ?  
27gesloten 18771877in Brussel? ?  
28-30 28gesloten 18771877in Brussel? ?  
29gesloten 18771877in Brussel1905- wordt in 1905 ahw 316 bij electrische tram
30gesloten 18771877in Brussel1907- wordt in 1907 ahw 317 bij electrische tram
31-34 31gesloten 18801880Plas 19071907 
32gesloten 18801880Plas 19071907 
33gesloten 18801880Plas 19071907 
34gesloten 18801880Plas 19071907 
35-38 35gesloten 18811881in Brussel? ?  
36gesloten 18811881in Brussel? ?  
37gesloten 18811881in Brussel? ?  
38gesloten 18811881in Brussel? ?  
40-4940open 18771877in Brussel19071907uit deze serie en/of 110-113:
één rijtuig wordt NmTM nr 5
één rijtuig wordt GB ?
vier rijtuigen naar TMZG serie 10-13
41open 18771877in Brussel19071907
42open 18771877in Brussel19071907
43open 18771877in Brussel19071907
44open 18811881in Brussel19071907
45open 18811881in Brussel19071907
46open 18821882in Brussel19071907
47open 18821882in Brussel19071907
48open 18821882in Brussel19071907
49open 18821882in Brussel19071907
50-5950imperiaal18791879Plas 1907- Van de 14 rijtuigen uit de twee series 50-63 werden 12 rijtuigen aanhangwagen bij de electrische tram
51imperiaal18791879Plas 1907-
52imperiaal18791879Plas 1907-
53imperiaal18791879Plas 1907-
54imperiaal18791879Plas 1907-
55imperiaal18791879Plas 1907-
56imperiaal18801880Plas 1907-
57imperiaal18801880Plas 1907-
58imperiaal18801880Plas 1907-
59imperiaal18801880Plas 1907-
60-63 60Ex 21imperiaal18671887Evrard 1907- Wordt ahw serie 323-334 bij de electrische tram
61Ex 22imperiaal18671887Evrard 1907- Wordt ahw serie 323-334 bij de electrische tram
62Ex 23imperiaal18671887Evrard 1907- Wordt ahw serie 323-334 bij de electrische tram
63Ex 24imperiaal18671887Evrard 1907- Wordt ahw serie 323-334 bij de electrische tram
70-73 70gesloten 18801880Evrard 1907-
71gesloten 18801880Evrard 1907-
72gesloten 18801880Evrard 1907-
73gesloten 18801880Evrard 1907-
74-8774gesloten 18821882? 1906- Uit deze serie werden 2 stuks ahw 319 en 320 bij de electrische tram
75gesloten 18821882? 1906-
76gesloten 18821882? 19061906
77gesloten 18821882? 19061906
78gesloten 18821882? 19071907
79gesloten 18821882? 19071907
80gesloten 18821882? 19071907
81gesloten 18821882? 19071907
82gesloten 18821882? 19071907
83eslogen 18821882? 19071907
84gesloten 18821882? 19071907
85gesloten 18821882? 19071907
86gesloten 18821882? 19071907
87gesloten 18821882? 19071907
88-89 88gesloten 18851885? 19071907 
89gesloten 18851885? 19071907 
101-104101gesloten 18851885Pennock ? ?  
102gesloten 18851885Pennock ? ?  
103gesloten 18851885Pennock ? ?  
104gesloten 18851885Pennock ? ?  
110-113110open 18891889in Brussel19071907uit deze serie en/of 40-49:
één rijtuig wordt NmTM nr 5
één rijtuig wordt GB ?
vier rijtuigen naar TMZG serie 10-13
111open 18891889in Brussel19071907
112open 18891889in Brussel19071907
113open 18891889in Brussel19071907
120-125120gesloten 18881888Beijnes1905- wordt ahw 308 bij de electrische tram
121gesloten 18881888Beijnes1904- wordt ahw 309 bij de electrische tram
122gesloten 18881888Beijnes1905- wordt ahw 310 bij de electrische tram
123gesloten 18881888Beijnes1905- wordt ahw 311 bij de electrische tram
124gesloten 18881888Beijnes1906- wordt ahw 312 bij de electrische tram
125gesloten 18881888Beijnes1906- wordt ahw 314 bij de electrische tram
150-179150open 18951895Evrard1907- wordt ahw 423 bij de electrische tram
151open 18951895Evrard1907- wordt ahw 424 bij de electrische tram
152open 18951895Evrard1907- wordt ahw 425 bij de electrische tram
153open 18951895Evrard1907- wordt ahw 426 bij de electrische tram
154open 18951895Evrard1907- wordt ahw 427 bij de electrische tram
155open 18951895Evrard1907- wordt ahw 428 bij de electrische tram
156open 18951895Evrard1907- wordt ahw 429 bij de electrische tram
157open 18951895Evrard1907- wordt ahw 430 bij de electrische tram
158open 18951895Evrard1907- wordt ahw 431 bij de electrische tram
159open 18951895Evrard1907- wordt ahw 432 bij de electrische tram
160open 18951895Evrard1907- wordt ahw 433 bij de electrische tram
161open 18951895Evrard1907- wordt ahw 434 bij de electrische tram
162open 18951895Evrard1907- wordt ahw 435 bij de electrische tram
163open 18951895Evrard1907- wordt ahw 436 bij de electrische tram
164open 18951895Evrard1907- wordt ahw 437 bij de electrische tram
165open 18951895Evrard1907- wordt ahw 438 bij de electrische tram
166open 18951895Evrard1907- wordt ahw 439 bij de electrische tram
167open 18951895Evrard1907- wordt ahw 440 bij de electrische tram
168open 18951895Evrard1907- wordt ahw 441 bij de electrische tram
169open 18951895Evrard1907- wordt ahw 442 bij de electrische tram
170open 18961896Evrard1907- wordt ahw 443 bij de electrische tram
171open 18961896Evrard1907- wordt ahw 444 bij de electrische tram
172open 18961896Evrard1907- wordt ahw 445 bij de electrische tram
173open 18961896Evrard1907- wordt ahw 446 bij de electrische tram
174open 18961896Evrard1907- wordt ahw 447 bij de electrische tram
175open 18961896Evrard1907- wordt ahw 448 bij de electrische tram
176open 18961896Evrard1907- wordt ahw 449 bij de electrische tram
177open 18961896Evrard1907- wordt ahw 450 bij de electrische tram
178open 18961896Evrard1907- wordt ahw 451 bij de electrische tram
179open 18961896Evrard1907- wordt ahw 452 bij de electrische tram
200-215200open 18961896Evrard1906- wordt ahw 400 bij de electrische tram
201open 18961896Evrard1906- wordt ahw 401 bij de electrische tram
202open 18961896Evrard1906- wordt ahw 402 bij de electrische tram
203open 18961896Evrard1906- wordt ahw 403 bij de electrische tram
204open 18961896Evrard1906- wordt ahw 404 bij de electrische tram
205open 18961896Evrard1906- wordt ahw 405 bij de electrische tram
206open 18961896Evrard1906- wordt ahw 406 bij de electrische tram
207open 18961896Evrard1906- wordt ahw 407 bij de electrische tram
208open 18961896Evrard1906- wordt ahw 408 bij de electrische tram
209open 18961896Evrard1906- wordt ahw 409 bij de electrische tram
210open 18961896Evrard1906- wordt ahw 410 bij de electrische tram
211open 18961896Evrard1906- wordt ahw 411 bij de electrische tram
212open 18961896Evrard1906- wordt ahw 412 bij de electrische tram
213open 18961896Evrard1906- wordt ahw 413 bij de electrische tram
214open 18961896Evrard1906- wordt ahw 414 bij de electrische tram
215open 18961896Evrard1906- wordt ahw 415 bij de electrische tram
1-6 1gesloten ? 1902? 1908- Ex Berlijn;
5 wages naar Twentsche Electrische Tram serie TET 25-29.
Een wagen onbekend
2gesloten ? 1902? 1908-
3gesloten ? 1902? 1908-
4gesloten ? 1902? 1908-
5gesloten ? 1902? 1908-
6gesloten ? 1902? 1908-
Van de Haagse paardentrams zijn er 72 stuks overgegaan als aanhangwagen bij de electrische tram:
- 2 stuks uit de serie 7-8
- 2 stuks uit de serie 29-30
- 12 stuks uit de serie 50-63
- 2 stuks uit de serie 70-73
- 2 stuks uit de serie 74-87
- 6 stuks uit de serie 120-125
- 30 stuks uit de serie 150-179
- 16 stuks uit de serie 200-215
Daarnaast zijn er nog 11 rijtuigen verkocht aan andere paardentrammaatschappijen.

Links